Toneelles

Door Eric Mijnster, ondersteuner bij DOE

Ze stond te wachten in de hal en keek verward om zich heen. Na een aantal jaren op een reguliere basisschool was ze op haar zevende op DOE040 – Democratisch Onderwijs Eindhoven – terechtgekomen. Het idee van DOE: leven in vrijheid en leren door het volgen van je eigen nieuwsgierigheid. DOE was net opgericht en geopend en het meisje behoorde tot de eerste lichting leerlingen. Met enig ongeduld keek ze rond. “En nu?” dacht ze. Ze wachtte op het moment waarop iemand haar zou vertellen dat ze iets moest gaan doen.

Zo had ze dat geleerd op de reguliere basisschool: de volwassenen geven de opdrachten en de kinderen voeren het uit. Na enkele jaren naar de juf en meester luisteren zat die uitvoerende rol al zo in haar systeem dat ze vergeten was dat het anders kon. Ze was vergeten dat ze zelf iets wilde. Zonder het te beseffen was het speelse kind verandert in een passief en volgzaam mens dat afstand had genomen van het uiten van haar creativiteit. Daar stond ze dan, te wachten. Op een plek waar niemand haar zou vertellen wat ze moest gaan doen.

Op DOE werd het patroon van wachten op op te volgen instructies rigoureus doorbroken. Het meisje kreeg de touwtjes van haar leven weer in eigen handen, en haar eerste reactie was wat onwennig. Eén van de meest vruchtbare gemoedstoestanden volgde: verveling.

Democratisch onderwijs werkt op basis van zogeheten ‘kringen’ waarin besluiten worden genomen. In die kringen heeft ieder lid van de school een gelijkwaardige stem, ongeacht de leeftijd. De ‘schoolkring’ is het hart van de school en komt wekelijks bijeen om nieuwe regels (moties) te behandelen, en daar kan dus letterlijk iedereen over meebeslissen. DOE werkt met de consent-methode. Dat wil zeggen dat een motie enkel wordt aangenomen als alle aanwezigen ‘consent’ gaan en daarmee aangeven dat ze geen overwegend beargumenteerd bezwaar hebben. De te bespreken moties worden van tevoren gecommuniceerd. Ben je niet aanwezig? Dan was iets anders op dat moment blijkbaar belangrijker en beslis je niet mee.

Via de schoolkring zien ook hulpkringen het licht. Zij krijgen dan het mandaat om besluiten te nemen over specifieke onderwerpen. Zo is er op DOE onder andere een redactiekring, een boerderijkring en een gamekring. Iedereen die een bepaald initiatief voor ogen heeft en neemt, kan zo’n kring in het leven roepen. Sommige kringen bestaan sinds de oprichting van de school en andere kringen worden na een korte periode van enthousiasme weer op non-actief gesteld. Het kan allemaal, naar gelang de innerlijke vonk van de mens. Dat is de dynamiek van school.

Het meisje dat in de hal stond te wachten, besloot na enige tijd van verveling iets te doen wat ze leuk vond. En, ja: dat vond ze leuk. Vervolgens kwam ze weer terug naar de hal. Nog steeds was daar niemand die haar vertelde dat ze iets moest gaan doen. Daarom koos ze er opnieuw voor om iets leuks te doen. Hoe onwennig ook. Eigenlijk beviel het haar wel. Ze ging opnieuw iets leuks doen. En opnieuw. En opnieuw.

Inmiddels is het 3 jaar later. Voor het tienjarige meisje is het een gewoonte geworden om haar hart te volgen en haar creativiteit de vrije loop te laten. Dat doet ze dagelijks. Daar heeft ze alle tijd voor. Zo rollen haar zelf geknutselde en geschreven weekbladen als warme broodjes het atelier uit en verschenen we tijdens het jaarlijkse zomerfeest met een gemêleerd gezelschap op het podium om een fantasierijke versie van Roodkapje te spelen. Tijdens het repeteren van het toneelstuk werd het volgende ‘leuks’ geboren. Toneelles.

Samen met mij schreef ze een motie voor een toneelkring. Afgelopen maandag presenteerden we ons voorstel aan de schoolkring en gingen alle aanwezigen opgetogen ‘consent’. Een high-five later zetten we onze eerste les in elkaar en op dinsdag stonden we voor een groep kinderen met leeftijden tussen de 5 en de 14 jaar. Om de beurt leidden we de fanatieke acteurs door de oefeningen heen. We hebben er allemaal van genoten. Het meisje dat ooit in de hal stond, verward om zich heen keek en uit verveling maar iets leuks ging doen, is de grondlegger van een nieuw DOE-hoogtepunt: toneelles, elke dinsdag om 14.00u.

Leren gaat vanzelf

Door Eric Mijnster, ondersteuner bij DOE

Iedereen die dit leest heeft ooit leren lezen. De kans is groot dat je ongeveer 6 jaar was toen je daarmee begon, in groep 3. In dezelfde periode begon je met schrijven. Je kreeg een stikker of krul als je de sierlijke lussen onder en boven de letters met precies de juiste hellingsgraad tussen de lijntjes wist te krijgen. Je kreeg geen stikker of krul als dat niet lukte. Bakte je er echt helemaal niets van, dan zei je gedag tegen al je vriendjes en deed je het allemaal gewoon nog eens over. Schoolrapporten waren onverbiddelijk. Geen genade.

Afgelopen week kroop er een mannetje van 9 jaar bij me op schoot. Ik zat wat te tekenen bij de prikbordmuur in de ontdekruimte toen hij zijn hoofd op m’n schouder legde en zich vervolgens met een soepele beweging onder m’n arm door wurmde. Nieuwsgierig keek hij naar het papier: “Wat teken je?” Ik pakte een andere kleur stift en begon met een verticale lijn. “Raad maar,” zei ik speels. Twee cirkels en wat strepen later riep hij: “Een schaar!” Daarna schreef de knul ‘schaar’ onder de figuur. Handenvol tekeningetjes volgden, waaronder een trompet, een toilet, een luchtballon, een clown en een zappelin. Het kereltje voorzag ze allen van hun benaming.

De jongen verdiende er geen stikker of krul mee, en riskeerde het ook niet om een ‘o’ te krijgen als hij een woord verkeerd spelde. Aan de tien minuten die wij op die dag samen doorbrachten waren geen consequenties verbonden. Niet één. De jongen kwam uit pure nieuwsgierigheid naar me toe en verdween toen iets in hem zei verder te gaan. Het was zijn beloning om op dat moment daar te ‘zijn’. We speelden wat, en tussendoor verruimde hij zijn woordenschat een beetje. Mijn dag was net begonnen en meteen gemaakt. Wat de jongen nadien is gaan doen? Nog meer spelen.

Mocht jij in groep 3 begonnen zijn met lezen en schrijven en daar een vermelding van op je rapport hebben gekregen, dan zijn er tenminste drie verschillen tussen jou en dit 9-jarige kind. 1: Deze jongen zit niet in een groep. 2: Deze jongen heeft geen les. 3: Deze jongen heeft geen rapport. Deze jongen gaat naar DOE040 – Democratisch Onderwijs Eindhoven – waar kinderen tussen de 4 en 21 jaar in een inspirerende omgeving verblijven en zich in totale vrijheid bewegen. Ze volgen hun innerlijke vonk en ontdekken zo wie ze zijn, wat hun grenzen zijn, wat andermans grenzen zijn, wat ze willen en dat ze zelf de verantwoordelijkheid dragen om voor elkaar te krijgen wat ze willen. En, ja: net als jij kan ook deze jongen lezen en schrijven.

Twee maanden geleden streek ik neer bij DOE040. Ik keek mijn ogen uit. Dat doe ik nog steeds. DOE040 is als een oase die maar blijft bestaan. Ik ben in mijn leven achttien jaar naar school geweest: 8 jaar basisschool, 6 jaar middelbare school en 4 jaar universiteit. Nooit is mij verteld of laten voelen dat ik mijn nieuwsgierigheid in al mijn onbevangenheid mag volgen en dat mijn innerlijke vonk me altijd het juiste brengt. Dat daarop vertrouwen liefde is. Dat ik van nature mezelf ben. Daar had ik na al mijn diploma’s zelf achter te komen… om het nu anders te organiseren voor onze kinderen. Dit is de toekomst nu.

Ik wil vandaag wiskunde doen!

Door Reinier Bosch, invaldocent wiskunde bij DOE

Een jonge schoolgenoot van vijf jaar oud kwam vandaag langs om te vertellen dat hij graag wiskunde wil doen. Hij had dit al een keer tegen een samenwerker gezegd en deze had dit aan mij laten weten, dus ik was voorbereid op de vraag. Hij vertelde dat hij ook een schrift voor rekenen heeft thuis, maar vandaag had hij die niet bij zich. Hij wilde toch wel graag meteen aan de slag, dus ik zei: “Laten we wiskunde gaan zoeken in de school.”

En zo gingen we op pad. Het eerste ding dat we tegenkwamen was een dartboard dat klaar lag om opgehangen te worden. Ik begon over de vorm, want het leek me goed om ook te vertellen over andere kanten van wiskunde dan het rekenen dat hij al kent. “Rond” was zijn antwoord. Ik vertelde hem dat je dit in wiskunde een cirkel noemt. Vervolgens merkte hij de metalen rand op, die je niet kunt draaien, omdat hij vast zit. Zo vond hij ook de cijfers op de metalen rand. Ik heb hem uitgelegd dat je bij darten een precies aantal punten probeert te halen en dat elk vakje een aantal punten waard is. En dat de kleine, moeilijke vakjes meer punten waard zijn dan de grote vakken. Ook deze puntentelling is wiskunde. Toen wees hij uit het raam, want daar had hij een stuk regenpijp zien liggen. “Ook rond,” zei ik. Dit noem je een ruimtefiguur in de wiskunde. Een cilinder. Hij nam dit aan en vertelde dat aan de andere kant van de school een opslag is. Daar liggen vast nog meer regenpijpen.

We kwamen bij onze tweede wiskundige onderwerp: afstand. We besloten de afstand in stappen te meten van hier naar de andere kant van de school. Tot 39 stappen ging dit zonder problemen. Maar wat kwam er ook al weer na dertig. Ik hielp hem op weg en hij ging rustig door tot 59, kleine hapering, en uiteindelijk waren het ongeveer 62 stappen naar de andere kant van de school. Toen vroeg ik: “Zou ik evenveel stappen moeten zetten als jij om naar de andere kant te komen?” Hij dacht eerst meer, maar we hebben het getest door allebei 10 stappen te zetten. Ik kwam duidelijk verder, dus ik zou minder stappen nodig hebben.

We stonden naast de grote ruimte waar grote bouwmatten liggen om hutten te bouwen. Ik vertelde hem nog wat meer over ruimtefiguren, zoals balken en prisma’s, en toen ploften we neer op de bank. Hij klom vervolgens achter de bank en zei dat het een verstopplek voor kinderen is. Ik kon daar niet achter, want ik ben te groot. “Maar jij hebt dan wel het voordeel dat je sneller aan de andere kant van de school bent,” zei hij. Het was duidelijk dat er wat van het onderwerp afstand was blijven hangen.

Nog even hebben we verder gepraat over het bouwen van hutten en dat je om te bouwen ook wiskunde gebruikt. Toen keken we naar buiten en zagen een paar kinderen over het terrein lopen naar de bosrand, waar ze volgens hem ook hutten bouwen. Hij mag daar zelf alleen heen met een samenwerker, en toen vertelde hij over hoe hij naar de speeltuin in zijn buurt loopt. Hij noemde de speeltoestellen en samen bedachten we hoeveel kinderen we mee konden nemen naar de speeltuin. Twee kinderen op de schommels en ook twee op de wip. Op het klimrek was wel plek voor acht kinderen en nog drie op het duikelrek. Toen kwamen we wel op een probleempje uit, want de zandbak was zo groot dat het moeilijk in te schatten is hoeveel kinderen daar in kunnen spelen. Hij had hem nog nooit te vol gezien. Maar we concludeerden wel dat hij alle kleuters van DOE zou kunnen meenemen naar de speeltuin.

Toen veranderde het onderwerp in een feestje waar hij was geweest. Het jarige meisje had vijf kinderen uitgenodigd, want ze was vijf geworden. Ik vroeg met hoeveel kinderen ze dan op het feestje waren. “Zes,” zei hij, “of nee zeven.” Er was namelijk ook een zusje bij. Ik zei dat logica ook wiskunde is, zoals weten dat wanneer iemand mensen uitnodigt, je ook te persoon van het feestje moet meetellen.

Ondertussen waren een paar oudere school-genoten begonnen met het maken van muziek in de ruimte ernaast en stelde mijn wiskunde-partner voor om te dansen als je muziek hoorde. De muziek stopte namelijk soms even en ging dan weer door. Na nog even genoemd te hebben dat er ook veel wiskunde in muziek voorkomt, en een tijdje het spelletje gedaan te hebben, besloten we dat de les zo wel lang genoeg had geduurd. Ik ging weer terug naar de studieruimte en hij ging verder met dansen en spelen.

Vandaag was mijn eerste dag op DOE. Ik ken het democratisch onderwijs al 11 jaar, en weet door ervaring dat de meeste interessante dingen spontaan gebeuren. Deze wiskundeles is daar een voorbeeld van. Hoewel sommige dingen die ik vertelde nog niet zullen blijven hangen, werd me duidelijk dat hij met plezier met wiskunde bezig is geweest en daarbij aardig wat heeft opgepikt. Volgende week werken we vast met zijn schrift aan wat sommetjes en een andere keer zullen we wellicht ruimtefiguren gaan knutselen. Ook is het mogelijk dat dan weer iets anders zijn interesse trekt. Het is allemaal goed: hij heeft geleerd om die interesses te volgen en hij weet nu iemand om vragen aan te stellen. Voor mij is deze manier van aansluiten bij de leerwensen van kinderen de beste manier om ze te laten ondervinden dat zij de leiding kunnen hebben over hun leerproces en de samenwerkers in de school voor ze klaar staan om ze daarbij te helpen.

Zomerfeest 2017

Op 7 juli was er bij DOE voor de tweede keer een zomerfeest voor leerlingen, ouders, medewerkers en mensen die in het verleden betrokken waren bij onze school. Het was genieten mede door het mooie weer, lekkere hapjes en al het talent dat meedeed aan onze talentenshow!

Kleuters in ontwikkeling

20170428_134251 (1)DOE heeft er inmiddels al bijna drie schooljaren opzitten. Teamlid Suzanne heeft zich vanaf het begin gericht op de jongste leerlingen bij DOE. We hebben inmiddels verschillende zevenjarige leerlingen op DOE, die op hun vierde zijn gestart. Mooi om de balans eens op te maken. Hoe gaat het nu eigenlijk met die kinderen die van het begin af aan op een democratische school zitten en dus niet te maken hebben met het ‘ontscholen’ zoals wij dat noemen. Suzanne schreef een mooi stuk over de ontwikkeling van de kleuters en het kleuteronderwijs bij DOE.

Gamen op DOE

20170601_195428Gamen op DOE is een hot item. Vandaag haalden we er zelfs de krant mee (Eindhovens Dagblad, 3 mei 2017, Veldhovense school voert gameverbod in). Wij vinden dat dit artikel geen recht doet aan de gaande ontwikkelingen op DOE omtrent dit onderwerp. Daarom hebben we hierover een visiestuk geschreven. Ook beantwoorden we graag vragen over dit onderwerp. Kom eens langs tijdens een van onze maandelijkse infokringen en stel je vraag!

Een dag op DOE van Floor (10 jaar)

whatsapp-image-2016-10-31-at-9-52-27-amIk kwam maandag op DOE en ging met Cara skeeleren in heel de school dat was super leuk. Toen we klaar waren gingen we met drie vriendinnen in de gymzaal spelen. Daarna gingen we lunchen. Na het lunchen gingen we op de trampoline spookje spelen. Dat vind ik een leuk spel. Omdat dat een heel actief spel is, dat je samen met je vriendinnen kan spelen. Daarna ging ik naar binnen en pakte mijn spullen en ging naar huis. Groetjes Floor

Zomerfeest 2016

Een mooie nieuwe traditie is gisteren geboren bij DOE. We hielden een prachtig zomerfeest met een songfestival! Het werd georganiseerd door 7 leerlingen, een stagiaire en een samenwerker. Alle (oud)leerlingen, ouders, (oud)samenwerkers en andere betrokkenen bij de school waren uitgenodigd. Mede dankzij het weer hebben we een prachtige avond gehad!

Zomerfeest 2016

13607024_10209854500981188_4358380949667882414_n

13626333_10209854501381198_1376530154811109537_n

Democratische scholendag

Op 30 januari 2015 zijn we met een delegatie van 8 medewerkers van DOE samen met andere democratische scholen op bezoek bij onze collega’s van democratische school de Ruimte in Soest. Een inspirerende middag van kennis delen en ervaringen uitwisselen!Democratische scholendag